تمرینات درمانی، تمرینهایی هستند که فیزیوتراپیست متناسب با شرایط هر بیمار طراحی میکند. هدفشان با ورزش معمول فرق دارد: اینجا تمرین برای بازگرداندن عملکردی است که از دست رفته، نه برای تناسب اندام یا افزایش قدرت کلی.
کار با ارزیابی شروع میشود. درمانگر دامنه حرکت مفاصل را اندازه میگیرد، قدرت عضلات را میسنجد و الگوی حرکتی بیمار را بررسی میکند. مثلاً میبیند هنگام بلند شدن از صندلی، کدام عضله کار نمیکند و کدام عضله جای آن را پر کرده است.
بر اساس این ارزیابی، برنامهای تنظیم میشود که معمولاً مرحلهای است:
مرحله اول، بازگرداندن حرکت. تمرینهای ساده و بدون بار، برای باز کردن دامنه حرکتی مفصل. در این مرحله هدف قدرت نیست، صرفاً حرکت دادن است.
مرحله دوم، تقویت. وقتی حرکت باز شد، تمرینهای مقاومتی اضافه میشوند. ابتدا با وزن خود بدن یا کش، و به تدریج با مقاومت بیشتر.
مرحله سوم، بازگرداندن عملکرد. تمرینهایی که به فعالیت واقعی بیمار نزدیکاند؛ برای یک ورزشکار متفاوت است با کسی که مشکلش هنگام بالا رفتن از پله بروز میکند.
در هر جلسه، درمانگر اجرای تمرین را نگاه میکند و اصلاح میکند. تمرینی که با فرم نادرست انجام شود، نهتنها کمکی نمیکند، گاهی مشکل را بیشتر میکند.
بخش مهمی از این برنامه، تمرینهایی است که بیمار باید در خانه ادامه بدهد. تعداد جلسات درمان محدود است، ولی بافت برای سازگاری به تکرار منظم نیاز دارد.
به همین دلیل تمرینهای خانگی معمولاً ساده و کوتاه انتخاب میشوند، تا بیمار بتواند هر روز انجامشان بدهد.
نتیجه تمرین درمانی تدریجی است و معمولاً دیرتر از روشهای تسکینی احساس میشود. در عوض، ماندگاری بیشتری دارد، چون علت را اصلاح میکند نه فقط علامت را.