در حال بارگذاری فیزیوتراپی فصل سبز...اگر تا حالا در عضله‌ای از بدنتان نقطه‌ای حساس پیدا کرده‌اید که با فشار دادنش درد در جای دیگری حس می‌شود، احتمالاً با یک نقطه ماشه‌ای روبه‌رو بوده‌اید.
این نوشته توضیح می‌دهد نقطه ماشه‌ای چیست، در کدام عضلات بیشتر دیده می‌شود و چطور درمان می‌شود.
در عضله سالم، فیبرهای عضلانی به‌طور یکنواخت منقبض و شل می‌شوند. گاهی بخش کوچکی از عضله در حالت انقباض باقی می‌ماند و شل نمی‌شود. این ناحیه به‌صورت یک گره یا نوار سفت در عضله قابل لمس است و با فشار، درد ایجاد می‌کند.
ویژگی مهم این نقاط این است که با فشار، درد فقط در همان نقطه حس نمی‌شود؛ درد به ناحیه دیگری از بدن پخش می‌شود. به این پدیده درد ارجاعی می‌گویند.
نگه داشتن طولانی یک وضعیت، مثل نشستن ساعت‌ها پشت رایانه یا کار با سر خم‌شده. انقباض مداوم و کم‌شدت عضله، همان چیزی که در کارهای تکراری اتفاق می‌افتد. ضعف یا خستگی عضله، که باعث می‌شود بخشی از آن بار بیشتری تحمل کند. و آسیب یا ضربه مستقیم.
استرس و خواب ناکافی هم زمینه‌ساز هستند، چون تنش عضلانی را بالا می‌برند.
عضله ذوزنقه‌ای، همان عضله‌ای که از گردن تا شانه کشیده شده. شایع‌ترین محل نقاط ماشه‌ای است، به‌ویژه در کسانی که ساعت‌ها پشت میز کار می‌کنند. درد آن معمولاً به پشت سر و گیجگاه می‌رود و گاهی به شکل سردرد تجربه می‌شود.
عضلات شانه و کتف. درد این عضلات به بازو و گاهی تا ساعد پخش می‌شود و ممکن است با مشکلات خود مفصل شانه اشتباه گرفته شود. در کسانی که کار بالای سر انجام می‌دهند یا ساعت‌ها با موس کار می‌کنند شایع است.
عضلات ناحیه کمر و پهلو. یکی از علل شایع کمردردهایی هستند که در تصویربرداری چیز مشخصی نشان نمی‌دهند. درد آن‌ها به باسن و بالای ران ارجاع می‌شود.
عضلات باسن. درد این ناحیه به پشت ران پخش می‌شود و گاهی با سیاتیک اشتباه گرفته می‌شود.
محل احساس درد، لزوماً محل مشکل نیست.
کسی که از درد بازو شکایت دارد، ممکن است مشکلش در عضله شانه باشد. کسی که فکر می‌کند سیاتیک دارد، ممکن است نقطه ماشه‌ای در عضله باسن داشته باشد. و سردردی که هر روز عصر شروع می‌شود، گاهی از عضله ذوزنقه‌ای می‌آید.
اگر درمان فقط روی جایی متمرکز شود که درد در آن حس می‌شود، نتیجه ممکن است موقتی باشد.
نقطه ماشه‌ای در عکس رادیولوژی و ام‌آر‌آی دیده نمی‌شود. تشخیص آن فقط با معاینه و لمس عضله ممکن است.
به همین دلیل، وقتی درد طولانی می‌شود و تصویربرداری چیز قابل توجهی نشان نمی‌دهد، معاینه عضلانی اهمیت پیدا می‌کند.
فیزیوتراپیست ابتدا با لمس عضله، نقاط حساس و نوارهای سفت را پیدا می‌کند. اغلب در همین مرحله، بیمار درد آشنای خودش را تشخیص می‌دهد؛ یعنی با فشار روی نقطه، همان دردی که هفته‌ها با آن درگیر بوده تکرار می‌شود. این خودش نشانه مهمی برای تأیید تشخیص است.
سپس با چند تکنیک روی آن کار می‌شود:
فشار موضعی. فشار مستقیم و کنترل‌شده روی نقطه، که چند ثانیه نگه داشته می‌شود. در این مدت معمولاً درد ابتدا بیشتر و بعد کمتر می‌شود.
ماساژ عمیق بافتی. کار روی لایه‌های عمیق‌تر عضله در راستای فیبرها، برای شل کردن نوار سفت.
تکنیک‌های کششی. پس از کاهش تنش، عضله کشیده می‌شود تا طول طبیعی‌اش را بازیابد. این مرحله مهم است، چون بدون آن عضله دوباره به حالت قبل برمی‌گردد.
بیماران معمولاً می‌پرسند آیا دردناک است. فشار روی نقطه ماشه‌ای درد دارد، اما شدید نیست. بعد از جلسه هم ممکن است ناحیه مثل بعد از ورزش کمی کوفته باشد که معمولاً یکی دو روز طول می‌کشد.
سوزن خشک یا نیدلینگ. سوزن بسیار نازکی وارد نقطه ماشه‌ای می‌شود تا عضله منقبض‌شده را شل کند. مطالعات نشان داده‌اند که این روش می‌تواند درد را کم کند و حرکت را راحت‌تر کند، هرچند بیشتر این اثر در هفته‌های نخست پس از درمان بررسی شده است.
لیزردرمانی. پرتو لیزر کم‌توان به ناحیه تابانده می‌شود. بدون درد است و بررسی‌ها نشان داده‌اند در کاهش شدت درد کمک‌کننده است.
اولتراسوند. امواج صوتی که به بافت عمقی می‌رسند و به کاهش تنش کمک می‌کنند.
الکتروتراپی. جریان‌های الکتریکی ملایم برای کاهش درد و شل کردن عضله.
این روش‌ها معمولاً در کنار هم و همراه با درمان دستی استفاده می‌شوند، نه به‌تنهایی.
درمان نقطه ماشه‌ای بدون اصلاح علت، نتیجه ماندگاری ندارد.
اگر ضعف عضلانی، وضعیت نامناسب نشستن یا الگوی حرکتی نادرست باعث ایجاد این نقاط شده باشد و اصلاح نشود، مشکل برمی‌گردد. به همین دلیل بخشی از برنامه درمان، تمرین‌هایی است که فیزیوتراپیست متناسب با شرایط هر بیمار تعیین می‌کند.
این متن از «فیزیوتراپی فصل سبز» است.
